Kupno i sprzedaż samochodu z podrobionymi dokumentami i numerami rejestracyjnymi.

Kupno i sprzedaż samochodu z podrobionymi dokumentami i numerami rejestracyjnymi.

Stosownie do treści art. 535 KC przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Zgodnie z treścią art. 556 KC sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę zmniejszającą jej wartość lub użyteczność ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub z przeznaczenia rzeczy, jeżeli rzecz nie ma właściwości, o których istnieniu zapewnił kupującego, albo jeżeli rzecz została kupującemu wydana w stanie niezupełnym (rękojmia za wady fizyczne). Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej; w razie sprzedaży praw sprzedawca jest odpowiedzialny także za istnienie praw (rękojmia za wady prawne).

W razie ujawnienia się wady przedmiotu sprzedanego, sprzedawca staje się odpowiedzialny wobec kupującego za istnienie wady. W literaturze prezentowany jest pogląd, iż ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady sprzedanej rzeczy ma charakter absolutny tzn. sprzedawca nie może się z niej zwolnić, obciąża go ona niezależnie od tego, czy to on spowodował wadliwość rzeczy, czy ponosi w tym zakresie jakąkolwiek winę, a nawet czy w ogóle wiedział lub mógł wiedzieć o tym, że sprzedawana rzecz jest wadliwa. Brak wiedzy, choćby nawet elementarnej, czy nawet podejrzeń w żaden sposób nie wpływają na wyłączenie odpowiedzialności czy nawet jej ograniczenie (por. komentarz do art. 556 KPC, LEX).

Jednocześnie należy podkreślić, iż sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy ( art. 557 § 1 KC). Stosownie do treści art. 560 § 1 – 2 KC jeżeli rzecz sprzedana ma wady, kupujący może od umowy odstąpić albo żądać obniżenia ceny. Jednakże kupujący nie może od umowy odstąpić, jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na rzecz wolną od wad albo niezwłocznie wady usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona przez sprzedawcę lub naprawiana, chyba że wady są nieistotne. Jeżeli kupujący odstępuje od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej, strony powinny sobie nawzajem zwrócić otrzymane świadczenia według przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej.

Uprawnienie do odstąpienia od umowy to prawo kupującego do jednostronnego doprowadzenia mocą tylko swojego oświadczenia woli do ustania umowy sprzedaży. W konsekwencji uważa się je za złożone z chwilą, w której doszło do adresata w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią ( art. 61 KC). Z uwagi na fakt, iż ustawodawca nie przewiduje dla tego oświadczenia szczególnej formy, może ono być złożone w każdej przewidzianej przez prawo formie, również w sposób dorozumiany ( art. 60 KC). Złożenie oświadczenie niweczy skutki zawarcia umowy i oznacza powrót do stanu jaki istniał przed jej zawarciem. Odstąpienie od umowy wymaga zatem złożenia oświadczenia woli, do którego ma zastosowanie art. 60 KC, stanowiący, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Reguły wykładni oświadczeń woli mogą być stosowane nie tylko do ustalenia treści złożonych oświadczeń, lecz także do stwierdzenia czy dane zachowania stanowią oświadczenie woli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt I CSK 401/08). Oświadczenie woli może być wyrażone w każdy, obiektywnie zrozumiały sposób, a więc wyraźnie albo dorozumianie przez jakiekolwiek zachowanie się, które w okolicznościach towarzyszących wyraża w sposób dostatecznie zrozumiały wolę wywołania określonych skutków prawnych.

Sprawa sądowa opracowana przez Kancelarię

W niniejszej sprawie powodowie J. S. i R. S. jako wspólnicy spółki cywilnej (...) J. S., R. S. dochodzili od pozwanej spółki zwrotu zapłaty ceny za samochód marki (...), który nabyli od pozwanej a następnie od rzeczonej umowy sprzedaży odstąpili oraz naprawienia szkody z tytułu niewykonania zobowiązania w postaci kosztów kredytu, zaciągniętego w celu zakupu pojazdu, wymiany opon w przedmiotowym aucie oraz jego ubezpieczenia. Zaznaczyć należy, że stan faktyczny co do zasady nie był sporny pomiędzy stronami. Pozwana nie kwestionowała ani podstawy faktycznej żądania, tj. ustalenia, że sfałszowana została dokumentacja pojazdu oraz braku możliwości korzystania z pojazdu. Podnosiła natomiast zarzuty, z których żaden nie mógł skutkować oddaleniem powództwa.

Podstawę prawną żądania zapłaty kwot: 84.900 zł, 13.480,14 zł i 2.119,98 zł stanowił art. 560 § 1 KC w zw. z art. 494 KC w zw. z art. 574 KC, z uwagi na to, że z jednej strony powodowie wnosili o zwrot zapłaty ceny samochodu, którą uiścili na rzecz pozwanej a z drugiej strony wnosili o naprawienie szkody z tytułu niewykonania zobowiązania, która zawierała zwrot kosztów kredytu, wymiany opon oraz ubezpieczenia.

W toku niniejszego postępowania powodowie bezspornie wykazali, iż zakupiony od pozwanej pojazd marki (...) o numerze (...) ma przerobione dokumenty identyfikacyjne oraz w związku z tym, został wyrejestrowywany i nie można z niego korzystać zgodnie z jego przeznaczeniem, zatem jest obciążony wadą. Na tę okoliczność przedstawiono orzeczenia, wydawane w ramach postępowania karnego, prowadzonego przez Centralne Biuro Śledcze z treści których wynika, że dokumenty wydane powodom w wykonaniu umowy sprzedaży, a przypisane do (...), nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania auta na terenie (...). Przedłożony bowiem dowód rejestracyjny jest poszukiwany w N. a numery rejestracyjne, widniejące na dowodzie rejestracyjnym nie są i nigdy nie były w N. wydane. W konsekwencji zaś powyższych ustaleń, organ administracji państwowej, odmówił zarejestrowania auta na terenie (...)

Pomiędzy stronami kwestią sporną było natomiast zasadność odstąpienia od umowy sprzedaży przedmiotowego samochodu oraz zakwalifikowanie przez powodów istniejącej wady jako wady prawnej. W ocenie J. S. i R. S., złożyli oni skutecznie oświadczenie o odstąpieniu od umowy, natomiast pozwana spółka kwestionowała zasadność oświadczenia o odstąpieniu od umowy sprzedaży, z uwagi na to, że nie zostało poparte żadnymi dokumentami, ani dowodami. Ponadto powodowi stali na stanowisku, że nabyty samochód ma wadę prawną, natomiast pozwana w odpowiedzi na pozew podniosła, że ujawniona wada polegająca na sfałszowaniu dokumentacji pojazdu, która spowodowała obowiązek dokonania opłaty celnej za przedmiotowy pojazd, obciąża importera pojazdu, a z tego względu że pozwana jest właścicielem przedmiotowego pojazdu, nie jest on obciążony prawem osoby trzeciej i nie ma wad prawnych.

W ocenie Sądu Okręgowego, pozwana spółka nie wykazała w toku niniejszego procesu, aby nabyła własność rzeczonego pojazdu w trybie art. 169 KC, bowiem nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów, wskazujących na nabycie pojazdu w dobrej wierze, ograniczając się w tym zakresie do ogólnego stwierdzenia (k. 68), którego źródeł – jak się wydaje – powódka upatruje jedynie w uprzednim fakcie zarejestrowania auta przez Urząd miasta stołecznego W. w Dzielnicy (...), która to decyzja została finalnie uchylona (k. 25). Pozwana jednak nie wykazała dowodów potwierdzających upływ trzyletniego terminu, ani dowodu stwierdzającego jej tytuł własności a w istocie pochodzenie pojazdu jest nieznane. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że pozwana nabyła własność pojazdu od osoby nieuprawnionej w trybie art. 169 KC, to nie zmienia to jednak faktu, że (...) obciążone jest wadą fizyczną, ponieważ jego zbywca nie przedstawił dokumentów, przypisanych do auta i tym samym nie jest możliwe jego zarejestrowanie, a skoro tak, to powodowie de facto nie mogą korzystać z niego zgodnie z jego przeznaczeniem.

W niniejszej sprawie, z treści materiałów zgromadzonych przez Centralne Biuro Śledcze wynika, że samochód pochodził ze S. (...), a nie z któregokolwiek państwa członkowskiego Unii Europejskiej oraz że został zarejestrowany na podstawie podrobionych dokumentów. Centralne Biuro Śledcze jako organ ścigania ustalił, że dowód rejestracyjny jest poszukiwany w N., a także że numery rejestracyjne widniejące w dowodzie, nie są i nigdy nie były w N. wydane, a ustalenie to nie zostało przez stronę pozwaną skutecznie zakwestionowane i z kolei spowodowało odmowę zarejestrowania pojazdu na terenie (...) ze strony organu administracyjnego (k. 24-25) . W ocenie Sądu Okręgowego, fakt że łącznie z pojazdem nie zostały kupującemu wydane dokumenty umożliwiającego jego zarejestrowanie na terenie (...) skutkuje tym, że w istocie samochód nie nadaje się do umówionego użytku, bowiem jego celem jest to, żeby nim jeździć jako autem zarejestrowanym w oparciu o obowiązujące w P. przepisy a nie to, żeby pojazd stał zaparkowany na terenie nieruchomości, z której powodowie korzystają tym bardziej, że powodowie prowadzą działalność gospodarczą. Sąd Okręgowy w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że przedsiębiorca, który sprzedaje auto pochodzące z kradzieży nie uwolni się od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, nawet jeżeli sam je nabył w dobrej wierze i nie wiedział, że miało wadę prawną a co więcej, odpowiada wobec swojego kontrahenta (kolejnego nabywcy) nawet w takim przypadku, gdy pojazd nie może zostać jemu wydany, bo np. na skutek ustalenia, że pojazd został pierwotnie skradziony, został zwrócony właścicielowi (SN w uzasadnieniu uchwały z dnia 28 września 1995 r. III CZP 125/95; SN w wyroku z dnia 12 lutego 1997 r., II CKN 94/96).

W niniejszej sprawie nie było możliwości wymienienia ani usunięcia wady, z uwagi na to że dokumentacja samochodu została sfałszowana oraz samochód był niewiadomego pochodzenia i pomimo pierwotnych deklaracji, poczynionych przez reprezentanta pozwanej spółki wobec powoda R. S., takich dokumentów nie udało się spółce uzyskać.

W ocenie Sądu Okręgowego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na przyjęcie, iż powodowie złożyli skuteczne wyraźne oświadczenie o odstąpieniu od umowy sprzedaży. Oświadczenie to zostało zawarte w piśmie. W oparciu o treść tego pisma w sposób jednoznaczny można ustalić, z jakich to uprawnień w związku z zaistniałą wadą pojazdu korzystają powodowie. Czynności bowiem podejmowane przez powodów od chwili powzięcia wiadomości o wadzie pojazdu świadczą w sposób dostateczny o ich woli wywołania skutku prawnego w postaci odstąpienia od umowy sprzedaży. Takie zachowania powodów jak: niezwłoczne poinformowanie pozwanej o okoliczności, iż samochód może pochodzić z kradzieży oraz, że jego dokumentacja może być podrobiona, jak również wskazanie, że w przypadku wystąpienia wad prawnych pojazdu, będą chcieli odstąpić pod umowy sprzedaży a następnie kierowanie w wezwań, w których powołując się na wadę prawną pojazdu, domagali się zwrotu pieniędzy uiszczonych za pojazd, a ostatecznie wniesienie pozwu nie miały by miejsca, gdyby nie wola powodów do odstąpienia od umowy. Dlatego też zachowanie powodów w kontekście niniejszej sprawy było na tyle jasne, iż należało przyjąć ich wolę o odstąpieniu od umowy sprzedaży przedmiotowego pojazdu.

Konsekwencją zaś odstąpienia od umowy jest obowiązek zwrotu przez strony tego, co sobie wzajemnie świadczyły, a zatem powodowie zasadnie domagali się od pozwanej zwrotu ceny zakupu. Jednocześnie należy podkreślić, iż dla zachowania uprawnień za wady prawne nie jest konieczne – jak w przypadku rękojmi za wady fizyczne - dochowanie aktu staranności w postaci zawiadomienia sprzedawcy o wadzie. Na marginesie należy zaznaczyć, iż powodowie w żaden sposób nie uchybili terminowi przewidzianemu w art. 563 § 1 KC Powód R. S.. – co wynika pism powodów oraz jego zeznań – niezwłocznie poinformował pozwanego o okoliczności, iż samochód może pochodzić z kradzieży oraz posiadać sfałszowaną dokumentację a jednocześnie, po otrzymaniu potwierdzenia, że pojazd ma sfałszowaną dokumentację, zawiadomił o powyższym pozwaną.

Wreszcie roszczenie strony powodowej obejmuje także roszczenie odszkodowawcze, związane z kosztami kredytu, poniesionymi na zakup pojazdu (umowa kredytu k. 10-13 a w tym prowizja bankowa na kwotę 2.204,17 zł i suma odsetek 11.275,97 zł) oraz kosztami wymiany opon (zlecenie k. 32 na kwotę 2.119,98 zł), które - wobec stanu technicznego opon pierwotnie zamontowanych w pojeździe – stanowiły wydatki konieczne bowiem powodowie nie dysponowali kwotą opiewającą na całość ceny a – jak wyjaśnił w ramach przesłuchania stron R. S. – stan techniczny opon zagrażał bezpieczeństwu, Sąd uznał za uzasadnione, tym bardziej, że pozwana okoliczności tych nie kwestionowała.

W związku z powyższym Sąd uznał zasadność dochodzonego na podstawie faktury VAT (...) nr (...) (k. 124), umowy kredytu (k. 125-127) oraz rachunku wymiany i zakupu opon (k. 140) roszczenia, czemu dał wyraz w punkcie I wyroku i mając na względzie, pozwany nie kwestionował ani rzeczywistych kosztów kredytu ani kosztów związanych z wymianą opon. W ocenie Sądu Okręgowego koszty te pozostają w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, skoro w istocie nie powstałyby gdyby pozwana nie sprzedała powodom pojazdu obarczonego wadą.

Niezależnie od powyższych ustaleń wskazać należy, że pozwana spółka może na tych samych zasadach realizować z tytułu rękojmi swoje uprawnienie w stosunku do sprzedawcy, od którego sama nabyła sporny pojazd. Kończąc, Sąd zasądza od spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz J. S. i R. S. jako wspólników spółki cywilnej kwotę 100.500,12 zł (sto tysięcy pięćset złotych dwanaście groszy) wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - XXVI Wydział Gospodarczy z dnia 28 maja 2015 r. XXVI GC 562/14

W przypadku jakichkolwiek pytań bądź wątpliwości, pozostajemy do Państwa dyspozycji. Prosimy przejść do zakładki kontakt.

Z wyrazami szacunku.

Dodaj komentarz